“โรงฝึกศิลปาชีพ” เป็นศูนย์กลางงานศิลปะไทยที่จัดตั้งขึ้นเพื่อช่วยสร้างชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นให้แก่ราษฎร ควบคู่กับการธำรงรักษามรดกศิลป์ไทย อันเป็นหนึ่งในพระราชจริยวัตรแห่งพระเมตตาของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

เริ่มจากเต็นท์เล็ก ๆ ข้างกองราชเลขานุการในพระองค์ ภายในสวนจิตรลดา สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้ทรงรับบุตรหลานชาวไร่ชาวนาจำนวนมากเข้ามาฝึกศิลปาชีพ และมีผู้เข้าร่วมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จึงได้ขยายเป็นโรงฝึกศิลปาชีพ เปิดสอนใน ๒๓ แผนก อาทิ แผนกเครื่องเงิน–เครื่องทอง แผนกทองถม แผนกทอผ้าไหม แผนกแกะสลักไม้ แผนกจักสานย่านลิเภา แผนกปั้น แผนกเขียนลาย แผนกดอกไม้ประดิษฐ์ และแผนกตัดเย็บ เป็นต้น

นับแต่นั้นเป็นเวลากว่า ๔๐ ปี โรงฝึกศิลปาชีพสวนจิตรลดาได้เป็นแหล่งสร้างสรรค์บุคลากรและผลงานประณีตศิลป์ชั้นสูง และเป็นศูนย์กลางการเรียนการสอนที่ยึดมั่นในพระราชปณิธานของสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่จะทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางงานศิลปะไทย เพื่อช่วยสร้างชีวิตที่ดีขึ้นให้แก่ราษฎร พร้อมกับธำรงรักษามรดกศิลป์ไทย

ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๕๓ โรงฝึกศิลปาชีพสวนจิตรลดาได้รับการยกฐานะขึ้นเป็น “สถาบันสิริกิติ์” เนื่องด้วยศักยภาพในการสร้างสรรค์ผลงานที่ก่อให้เกิดคุณประโยชน์แก่ประเทศชาติอย่างยิ่งในหลายมิติ และเพื่อเฉลิมพระเกียรติในโอกาสทรงเจริญพระชนมพรรษา ๘๐ พรรษา เมื่อวันที่ ๑๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๕

สถาบันสิริกิติ์ยังคงทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางงานช่างศิลป์ สร้างชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นให้แก่ราษฎร ควบคู่กับการธำรงรักษามรดกศิลป์ไทยมาโดยตลอด ดังปรากฏผลงานแก่สายตาชาวไทยและชาวโลกอย่างต่อเนื่อง อันสะท้อนถึงเอกลักษณ์ความเป็นไทย ทั้งหมดนี้ล้วนเกิดจากพระราชจริยวัตรแห่งพระเมตตาของสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงมุ่งมั่นช่วยเหลือและยกระดับคุณภาพชีวิตของราษฎร