ถ้าจะให้พูดถึงที่เที่ยวทางทะเลที่เป็นจุดหมายปลายทางยอดนิยมของนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างชาติ แน่นอนว่าอันดับต้นๆ ต้องมีชื่อ เกาะสิมิลัน เกาะสุรินทร์ ทะเลฝั่ง ‘อันดามัน’ ที่มีหาดทรายขาวละเอียดตัดกับน้ำสีฟ้าสดใส เมื่อดำดิ่งลงไปที่โลกใต้ท้องทะเลก็จะพบกับเหล่าสัตว์ทะเล ทั้งฝูงปลา พะยูน โลมา เต่า รวมถึงสีสันแห่งท้องทะเลอย่าง ‘ปะการัง’ เมื่อขึ้นฝั่งก็จะเห็นพรรณไม้นานาชนิด ดูจากภายนอกทุกคนคงเห็นว่าธรรมชาติสวยงามอุดมสมบูรณ์ แต่ใครเล่าจะรู้ว่าเจ้าหน้าที่กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ต่างทำงานอย่างหนักในการพิทักษ์ป่า อนุรักษ์ทะเล

NBT Connext ล่องใต้พาไปจังหวัดภูเก็ต-พังงา ดูการทำงานของ ‘ศูนย์ศึกษาและวิจัยอุทยานแห่งชาติทางทะเลที่ 2 (ภูเก็ต)’ ที่แห่งนี้มีเจ้าหน้าที่ทำงานอยู่ 20 กว่าคน แต่ภารกิจของเขาช่างยิ่งใหญ่เหลือเกิน

หัวหน้าไพศาล บุญสวัสดิ์ นักวิชาการป่าไม้ปฏิบัติการ บอกเล่าถึงภารกิจหลักของศูนย์ศึกษาฯ ว่า เน้นเรื่องของการวิจัยเป็นหลัก มีการสำรวจติดตามสถานภาพของทรัพยากรธรรมชาติ เน้นการคุ้มครองระบบนิเวศและความหลากหลายทางชีวภาพ ฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม ให้เป็นแหล่งศึกษาวิจัย ศึกษาธรรมชาติ นันทนาการและการท่องเที่ยว โดยรับผิดชอบพื้นที่อุทยานแห่งชาติ 6 แห่ง ได้แก่ อุทยานแห่งชาติเขาหลัก-ลำรู่, อุทยานแห่งชาติเขาลำปี-หาดท้ายเหมือง, อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสุรินทร์, อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสิมิลัน, อุทยานแห่งชาติอ่าวพังงา และอุทยานแห่งชาติสิรินาถ

หน้าที่สำคัญที่เจ้าหน้าที่กำลังทำอยู่ในขณะนี้คือ การสำรวจสถานภาพปะการัง ทั้งตัวปะการัง สัตว์ในแนวปะการัง การฟื้นฟูปะการัง และการติดตามปะการังฟอกขาว ซึ่งพื้นที่ที่มีปะการังนั้นกว้างใหญ่มาก เราไม่อาจไปทำการสำรวจได้หมด จึงสุ่มสำรวจในพื้นที่ที่เป็นตัวแทนของแนวปะการังนั้นๆ เพื่อเก็บข้อมูลร่วมกับผู้เชี่ยวชาญ ทั้งปะการังที่เป็นอยู่ ตายแล้ว ชนิดของปะการัง แม้กระทั่งสาหร่าย รวมถึงภัยคุกคามอื่นๆที่พบ ซึ่งเจ้าหน้าที่ก็อัปเดตให้ฟังว่าหลังจากเกิดวิกฤตปะการังฟอกขาว เมื่อปี 2553 ปัจจุบันก็พบแนวโน้มการฟื้นตัวอย่างต่อเนื่อง

อีกภารกิจสำคัญไม่แพ้กันที่หัวหน้าไพศาลบอก คือ การสำรวจสถานภาพแหล่งหญ้าทะเล ทรัพยากรทางทะเลที่สำคัญ ที่เป็นทั้งแหล่งที่อยู่อาศัย เลี้ยงตัวอ่อนสัตว์น้ำ และแหล่งหากินของสัตว์ทะเลนานาชนิด ซึ่งปัจจุบันเรียกได้ว่าสถานการณ์หญ้าทะเลอยู่ในภาวะ ‘วิกฤต’ ปริมาณน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด จะมีเฉพาะในพื้นที่อุทยานแห่งชาติสิรินาถที่มีหญ้าทะเลอยู่อย่างสมบูรณ์ แต่ความหลากหลายของสายพันธุ์ยังไม่มาก สาเหตุที่ทำให้หญ้าทะเลมีปริมาณลดลง ก็เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ และเกิดจากตะกอนทราย ซึ่งโครงการต่อไปที่จะทำเกี่ยวกับหญ้าทะเล คือ การฟื้นฟู และการเพาะขยายหญ้าทะเล

หัวหน้าไพศาลยังพาเราไปดู ‘การอนุบาลลูกปลาฉลาม’ ที่จะเรียกว่าเป็นภารกิจพิเศษก็ว่าได้ เพราะขณะที่เจ้าหน้าที่กำลังดำเนินการสำรวจสถานภาพแหล่งหญ้าทะเล ก็เจอปลาฉลามกบติดเครื่องมือประมงอยู่ จึงทำการช่วยเหลือด้วยการดักลอบ ซึ่งหลังจากที่ได้ช่วยเหลือ และปล่อยปลาฉลามกบไป พบว่าในลอบมีไข่ปลาฉลามกบติดอยู่ จึงเก็บไข่นำมาเพาะอนุบาลในบ่อเลี้ยง ก่อนปล่อยคืนกลับสู่ธรรมชาติ โดยเก็บมาได้ทั้งหมด 24 ฟอง แต่สามารถเลี้ยงรอดได้ 14 ตัว ซึ่งรวมระยะเวลาอนุบาลแล้วกว่า 4 เดือน จะเลี้ยงต่ออีก 2 เดือนก่อนจะนำไปปล่อยคืนกลับสู่ท้องทะเลต่อไป

แอบแถมนิดหนึ่ง หากใครอยากศึกษาเรื่องของธรรมชาติ ก็อย่าลืมแวะเวียนไปที่ศูนย์ศึกษาและวิจัยอุทยานแห่งชาติทางทะเลที่ 2 (ภูเก็ต) เพราะที่นี่ยังมีการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศด้วย มีการจัดทำเส้นทางศึกษาระบบนิเวศป่าชายเลน มีเจ้าหน้าที่ให้ความรู้ ถ้าไม่อยากเดิน พายคายัคก็เป็นวิธีที่สนุกไปอีกแบบ

#nbtconnext #อุทยานแห่งชาติทางทะเล #หญ้าทะเล #ปะการัง